ORHAN ELMACI - MUHASEBE MESLEĞİNİN DEĞİŞEN PARADİGMASI VE BU PARADİGMA ÇERÇEVESİNDE TÜRKİYE İÇİN AKSİYON ÖNERİLER
12/6/2008 ·
MUHASEBE MESLEĞİNİN DEĞİŞEN PARADİGMASI VE BU PARADİGMA ÇERÇEVESİNDE TÜRKİYE İÇİN AKSİYON ÖNERİLER
Şerafettin SEVİM
Dumlupınar Üniversitesi İİBF – İşletme Bölümü / KÜTAHYA
0-274-2652193 (2074)
Orhan ELMACI
Dumlupınar Üniversitesi İİBF – İşletme Bölümü / KÜTAHYA
0-274-2652193 (2004)
ÖZET
Dünyanın yaşadığı değişim ve dönüşüm sürecinde serbest piyasa ekonomisi dışında sahneye konan ekonomik modeller, rekabetçi ve yenilikçi iç dinamikten yoksun olmasından dolayı ya kısmen ya da tamamen serbest piyasa ekonomisine dönüşmüşler ve dönüşmeye devam etmektedirler.
Dünya genelinde yaşanan ekonomik gelişmelerin mikro boyuttaki yansımaları işletmelerin genetik kodları (müşteri, teknoloji, mamul, üretim süreçleri/teknolojisi, insan kaynakları, yönetim tarzları, işletme içi iklim koşulları, işletmenin kurumsal kültürü vb.) üzerinde olmuştur. Bu yansımalar zamanla ekolojik değerleri de içine alarak ekolojik açıdan sürdürülebilir gelişmeye (EASG) dönüşmek zorunda kalmıştır. Bu bağlamda muhasebe mesleğinin bu küresel temellerin ve değişikliklerin gerisinde kalmaması için yapılması gerekenler bu çalışmada ele alınmaya çalışılmıştır.
Bu amaç doğrultusunda çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, muhasebe tanımı gelişmişler ışığında ortaya konulmuştur. İkinci bölümde, muhasebe mesleği ve meslek mensuplarının tanımı ve yapısal özellikleri belirlenmiştir. Üçüncü bölümde, yaşanan gelişmeler baz alınarak Türkiye’de muhasebe mesleğinin sürdürülebilir temel yeteneklerinin geliştirilmesine yönelik stratejilerin tespiti yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Muhasebe Mesleği, Muhasebe Eğitimi, Kamu Sektör Muhasebesi
GİRİŞ
Bu çalışmada muhasebe mesleğinin mevcut durumu ve geleceği üzerine açıklamalar, yorumlar ve düşünceler getirmek amaçlanmıştır. Türk muhasebe mesleğinin geleceğine ilişkin yorumlar ve düşünceler geliştirebilmek için öncelikle muhasebenin tanımından yola çıkarak muhasebe mesleğinin mevcut durumu açıklanmaktadır. Daha sonra yaşanan gelişmeler ışığında ülkemizin dünyadaki gelişmelere ayak uydurabilmesi ve muhasebe mesleğinin çağın özelliklerine sahip olabilmesi için neler yapılması gerektiği hakkındaki düşüncelerimiz üzerinde durulacaktır.
MUHASEBENİN TANIMI VE ÖNEMİ
Çağdaş toplumlarda muhasebenin işlevi; “Ekonomik etkinlikler çevresiyle etkileşim durumunda bulunan insan tarafından üstlenilmiştir. İnsanın bu etkileşimi mal ve hizmet üretmek için örgütlenmiş birimler olarak kurulan işletmeler aracılığı ile oluşur. Bu süreçte var olan kaynaklar bazı yollarla elde bulunan seçenekler arasında dağıtılmalıdır. Bu dağıtımı doğru olarak yapmak için eldeki seçeneklerin sonuçlarına ilişkin öngörüler esastır. Geçmişim sonuçları ve geleceğe ilişkin hesaplar, öngörüleri oluşturmak için kullanılır. Bu sonuçlar, hesaplar ve öngörüler; karşılaştırmaları ve değerlendirmeleri kolaylaştırabilmek için kısmen nicel terimlerle ifade edilirler. Muhasebe geniş şekilde kullanılan nicel ifade biçimlerinden birisidir.” (Moonitz,1961;4) Bu akademik anlamı fazla olan tanımı, biraz sadeleştirerek muhasebenin tanımını şöyle yapabiliriz: Muhasebe; kıt kaynakların optimum dağılımına ve örgütün amaçlarına ulaşmasına yardımcı olacak şekilde, kullanıcıların bilinçli ve sistemli yargılarda bulunmasına ve kararlar vermesine olanak sağlamak üzere belirli bir ekonomik birim hakkında niceliksel bilgiler üreten ve ileten bir bilgi sistemidir.
Ülkemizde daha çok defter tutma ve mükelleflerin vergisel işlemlerini takip etme işlevi olarak algılanan muhasebe yukarıda yapılan tanımlara göre çok farklı anlamlar taşımaktadır. Bu günkü anlamıyla muhasebe; Finansal muhasebe, maliyet muhasebesi, yönetim muhasebesi, vergi muhasebesi, çevre muhasebesi, iç denetim, bağımsız dış denetim, kurumsal kaynak planlaması, bilgi sistemi dizaynı, sosyal muhasebe, devlet muhasebesi, kamu sektörü muhasebesi gibi konuları kapsayan geniş bir alanı ifade etmektedir. (Akdoğan, s.4-5)
Ekonomik birimlerin hem iç hem de dış çevre koşullarındaki hızlı değişim ve gelişmeler muhasebenin çağdaş anlamını kazanmasında etkili olmuştur. (Akdoğan, s.63-82) Yönetim kuramındaki değişim, bilgi teknolojilerindeki değişim, para ve sermaye piyasalarındaki gelişmeler, uluslararası ilişkilerdeki gelişim ve bunlara bağlı olarak şiddetlenen rekabet ortamı ve fiyat baskısı işletmelerde muhasebe işlevinin önemini daha da artırmıştır.
MUHASEBECİLİK MESLEĞİ VE MESLEK MENSUPLARININ TANIMI
Muhasebe mesleği; ülkenin ekonomik bütünlüğünü oluşturan kurum, işletme, vakıf, kooperatif, vb… ekonomik birimlerin muhasebe ve denetleme işlerini yasalara, standartlara, ilkelere ve yöntemlere uygun tarafsız, nesnel, sır tutar ve güvenilir bir tutumla belirli bir yerde ve kendi sorumluluklarında veya ekonomik birimlerin yönetimi adına yapan kişilerin sürekli olarak edindikleri uğraş alanıdır. (Yazıcı,1986;10)
Muhasebe mesleği günümüz ekonomi koşulları içinde geniş bir uygulama alanı bulmaktadır. Ekonomik birimlerin muhasebe sistemlerinin kurulmasından başlayarak, kayıtların tutulması, raporların hazırlanması, hazırlanan raporların ilgililere sunulması, analiz ve yorumunun yapılması ve mali tablolarım denetlenmesine kadar uzanan geniş bir alanda meslek icra edilmektedir.
Meslek mensupları, öğrenim, staj, sınav, kıdem ve yeteneklerine göre belirli unvanlarla işgören kişilerdir. Görmüş oldukları işlevler bazında meslek mensupları bağımlı ve bağımsız çalışanlar olmak üzere ikiye ayrılabilir. Bağımsız çalışan meslek mensupları ekonomik birimlerden ayrı, kendi işyerlerinde ve sorumluluklarında mesleği icra etmekte ve genelde müşavirlik ve denetim işlevi görmektedirler. Ülkemizde muhasebe mesleğini düzenleyen 3568 sayılı Meslek Yasasında tanımlanan meslek türleri bağımsız çalışan muhasebecilere örnek verilebilir.
Büyük ölçekli bir işletmede muhasebenin örgütlendirilmesi, yürütülmesi, kontrolü, doğru ve güvenilir iç ve dış kullanıcı yönelimli bilgilerin üretilmesi işletme yönetiminin sorumluluğudur. Yönetim bu sorumluluğunu işletme örgüt yapısı içinde muhasebe örgütü kurup, muhasebe alanında yeterli bilgi birikimi ve beceri düzeyi olan kişileri istihdam ederek yerine getirir. İşletme içinde yer alan ve muhasebe işlevinde yönetim adına muhasebe işlerini gören meslek mensupları bağımlı muhasebeci olarak tanımlanabilir.
Bağımlı muhasebecilerden bir grup, işletme içine dönük planlama ve kontrol sistemleri, maliyet muhasebesi, yönetim muhasebesi, muhasebe bilgi sistemi tasarımı ve sistem güncelleme, işlemlerin bilgisayar ortamımda kaydedilmesi ve raporlanması gibi işlerle ilgilenirler. Diğer bir grup işletmenin dışında yer alan ilgililere bilgi üretmeye dönük olarak Finansal muhasebe işlevinde çalışırlar. Bağımlı muhasebecilerden bir kısmı müdür, müdür yardımcısı, şef ve benzeri unvanlarla muhasebe sistemlerinin yöneticisi durumundadırlar. Bir kısmı ise alt düzeyde tenkil işlerle ilgilidirler. Ancak sistemde yer alan tüm çalışanlar, işletmenin yöneticileri ve dışarıdaki işletme ilgililerine, alacakları kararların ve rasyonel karar vermelerinin temelini oluşturan niceliksel bilgilerin yaratıcılarıdır. (Aysan, 1979;260)
Küreselleşme süreci, ekonomik, siyasi ve toplumsal yaşamda önemli etkiler yapmaktadır. Küreselleşme sürecinde işletmelerdeki geleneksel çalışma yöntemlerinin yetersiz kalacağı açıktır. Bu süreçte modern teknik ve yöntemlerden yararlanabilen, stratejik olarak düşünebilen ve rakiplerinden daha önce davranabilen işletmeler kazançlı çıkacaktır. Böyle bir ortamda en önemli görevi ise bağımlı muhasebecilerin üstleneceği açıktır. (David-Douglas,1992, s.1)
Bağımsız muhasebecilerden olan Yeminli Mali Müşavirler, bağımlı çalışan muhasebeciler tarafından yaratılan niceliksel bilgilerin muhasebe kavram, ilke ve standartları ile mevzuata uygunluğunu denetleme işlevi görür. (Aysan,1979;261) Dolayısıyla bağımsız muhasebecilik ve bağımlı muhasebecilik işlevlerindeki farklılık, meslek elemanlarının bilgi birikimi ve beceri alanlarını da farklılaştırmaktadır. Kuşkusuz genel anlamda muhasebecilik mesleğinin bilgi birikimi ve beceri alanları benzerlik göstermektedir. Ancak günümüz gelişmeleri göz önüne alındığında farklılaşma uzmanlık gerektirmektedir.
Ekonomik yönden gelişmiş ülkelerde muhasebe mesleğinin farklı unvanlarla icra edildiği görülmektedir. (Erdoğan, 1990, s.393- Bayazıtlı, 1995) Örneğin ABD ‘de Muhasebe mesleğini yürütenler Sertifikalı Kamu muhasebecisi (Certified Public Accountant), Sertifikalı Yönetim Muhasebecisi (Certified Management Accountant), Sertifikalı İç Denetçi (Certified Internal Auditors), Kamu Muhasebecisi (Public Accountant) gibi unvanlarla işlev görmektedir. Meslek mensuplarının Farklı unvanlarla işlev görmelerine karşın, unvanların elde edilmesindeki yöntemler ana hatlarıyla benzer özellikler taşımaktadır.
MUHASEBE MESLEĞİNİN TÜRKİYE’DEKİ GÖRÜNÜMÜ VE GELECEĞİ
Muhasebe ve muhasebecilik mesleğine ilişkin bu açıklamalarımızdan sonra Mesleğin Türkiye’deki görünümüne ve gelecek yönelimlerine ilişkin tespitlerimizi yapabiliriz.
Muhasebecilik mesleği üç farklı unvanla 1989 Haziran ayında 3568 Sayılı yasa ile kabul edilmiştir. Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavir unvanlarıyla düzenlenen meslekte günümüze değin önemli gelişmeler kaydedilmiştir. Meslek Kuruluşu TÜRMOB bu gelişmelerin ana dinamiğini oluşturmuştur. Ancak günümüz ekonomik gelişmelerini dikkate aldığımızda muhasebecilik mesleğinin genel ekonomik sorunlardan kaynaklanan ve kendi yapısal özelliklerinden kaynaklanan sorunları olduğu bilinmektedir. Ülkemizde düzenlenen meslekler bağımsız muhasebecilik işlevlerine ilişkindir.
Muhasebe mesleğinin ekonomideki işlevi göz önüne alındığında Ülkemizde Bağımlı Muhasebecilik yani Yönetim Muhasebeciliği alanında çalışmaların yapılması gerekmektedir. Muhasebe bilgilerinin denetlenmesi kadar onların doğru ve güvenilir üretilmesinin güvencesini oluşturacak ve işletmelerin daha rasyonel yönetilmeleri için gerekli olan alt yapılar bu meslek sayesinde oluşturulacaktır. Elbette şu anda işletmelerde binlerce kişi muhasebe işlevinde görev almaktadır. Ancak işletmelerin muhasebe işlevi daha çok finansal muhasebe ve vergi sorunlarını çözme üzerine odaklanmıştır. Bilgi üretimi yönetsel olmaktan ziyade kamusal ve Yasal zorunluluklardan yapılmaktadır. Günümüzde işletmelerin ölçekleri de dikkate alındığında kaç işletmede yönetsel amaçlı maliyet muhasebesi, bütçeleme, kar planlaması ve kontrolü, gibi muhasebe uygulamasını görebiliriz? Bu güne kadar yapmış olduğumuz çalışmalara göre örneğin Kütahya için birkaç işletme yanıtını verebiliriz. Fiyat, maliyet, rekabet, müşteri memnuniyeti, kalite gibi kavramlar bizim işletmelerimizin literatürlerine son 10 yılda girmeye başlamış ve birçoğunun da henüz gündeminde yoktur. Örneğin turizm sektöründe bir otel odasını yarım pansiyon 50-100 $ ‘a kadar satabilen sektör son yıllarda aynı odayı tam pansiyon günlük 20 $’a satmak ve bundan kar etme zorunluluğu ile karşı karşıya kalmıştır. İyi bir maliyet ve yönetim muhasebesi olmayan bir otel işletmesinin bu işten karlı çıkması mümkün değildir. Ya da ürettiği bir çocuk pantolonunu tüketiciye 50 lira ya satabilen bir hazır giyim işletmesinin artık böyle bir lüksü kalmamıştır. Fiyat rekabeti bu ürünün fiyatını 1-10 lira arasına indirmiştir. İyi bir maliyet ve yönetim muhasebesi olmayan bir hazır giyim işletmesinin bu işten karlı çıkması mümkün değildir. Örnekleri çoğaltmak mümkündür.
Avrupa ve Amerika’da yaklaşık 100 yıllık olan meslek kanunları, biz de henüz çok yenidir. Dolayısıyla, Türk muhasebe mesleği hukuki altyapı olarak dünyada yaşanan gelişmelere karşılık çok yavaş ilerleme göstermiştir.
Muhasebe mesleğinin, son yıllarda ortaya çıkan bilgi teknolojisindeki hızlı gelişmeye uyum sağlamakta geç kalmış olduğu, 1997 ekonomik bunalımından sonra, dünya ülkelerinde ortaya çıkan zincirleme şirket iflaslarıyla belli olmuştur. Bu olumsuz gelişmelerin tek sorumlusu, muhasebe mesleği değildir; bu sonuçta, şirketlerdeki finansal yönetim bozukluklarının, eksik yapılan muhasebe uygulamalarının ve ahlak standartları düşük işletme yöneticileriyle muhasebe uzmanlarının da önemli payları vardır. (Aysan,2005) Geçen yüzyılın son yıllarında mesleğin bu zayıflıklarını gidermek için, Batı ülkelerindeki muhasebe uzmanlığı kuruluşlarıyla mesleğin uluslararası birlikleri girişimde bulunmuşlar, ancak çok geç kalmışlardır. Bu kötü gidişte, meslek ilkelerindeki eksikliklerle uygulanış biçimlerindeki bozuklukların da ağır sorumlulukları vardır. Son birkaç yılda hızlandırılan çalışmalar, sadece çağdaş iletişim teknolojisine uyum sağlamakla kalmayıp, muhasebe denetim ilke ve standartlarındaki aksaklıkları gidermeye çalışmaktadır.
Bir yandan muhasebe sisteminin arzu edilen seviyede olmaması, diğer yandan hukuki altyapının oldukça gecikmesi mesleğin gelişmesine de olumsuz etki yapmıştır. Meslek hukukunun gecikmesi mesleğin arzu edilen profile ulaşmasını geciktirirken, etkin bir muhasebe sistemi kurulmasını da engellemiştir. Meslek mensubu Vergi Usul Kanunu’ndaki yükümlülükleri yerine getiren, ağırlıklı olarak da defter tutup, beyannameleri düzenleyen kişi olarak görülmüştür. Bu bakış açısı mesleki gelişimi de etkileyince yasal mevzuları iyi bilen ve bu anlamda Şirket’e vergisel ve benzeri avantajları sağlayan meslek mensupları makbul sayılmıştır. Günümüzde önemli bir yeri olan teknoloji kullanımı ise bu mesleğe "bilgisayarlı muhasebe" olarak yansımış, özellikle küçük ve orta boy işletmelerde muhasebe mesleği teknolojik anlamda bunun ötesinde bir katkı yapamamıştır. Finansal muhasebe sürekli ön planda olmuş, maalesef yönetim muhasebesi ve katma değer yaratacak hizmetler geri planda kalmış, çoğu zaman da söz konusu bile olmamıştır. (Öksüz,2005;2)
Meslek mensubunun teknoloji konusunda, sadece bilgisayarlı muhasebe diye adlandırılan, muhasebe programlarını bilmesi yeterli değildir. Meslek mensubu finansal ve operasyonel verilerin elde edileceği sistemlerin tasarımında etkin rol almalı, ERP adını verdiğimiz kurumsal kaynak planlama paketlerinin de kullanımına hakim olmalıdır. Teknoloji birçok konuda olduğu gibi muhasebe işlemlerinde de otomasyonu sağlamaktadır. Meslek mensupları işlemleri kaydeden bir statüden, onları finansal açıdan kontrol eden ve yorumlayan bir role geçmektedir. Son yıllarda hızla gelişen bilgi teknolojisine uyum sağlamak ve şirketlerden yapılan finansal bilgi açıklamalarında güncelliğin sağlanmasını kolaylaştırmak için, son birkaç yılda, XML (extensible markup language-genişletilebilir etiketleme dili) ve XBRL (extensible business reporting language-genişletilebilir işletme raporlama dili) diye, şirketlerin aboneliğine açık iki bilgisayar programı da geliştirilmiştir. (Aysan,2005)
Ülkemizde 2005 yılından bu yana uygulamaya geçilen kamu mali ve idari reformu geldiğimiz noktada kamu sektörü muhasebesi kavramını gündeme getirmiştir. Bu alanda yapılan çalışmalar literatürde devlet sektörü olarak adlandırdığımız sektöre kamu sektörü anlamı yüklemeye başlamıştır. Bu sektörün muhasebesi ile yapılan çalışmalar şu anda Uluslar arası standartlara göre şekillendirilmeye çalışılmaktadır. Bu sevindiricidir ancak tasarlanan muhasebe sistemini muhasebenin ekonomik ve toplumsal işlevini yerine getirecek şekilde uygulayacak nitelikte insana ve insanları atama sistemine sahip değiliz. Başka bir ifade ile tasarlanan kamu sektörü muhasebe sistemini devlet memurluğu mantığı ve atama muhasebeci sistemiyle uygulamaya geçirmek mümkün değildir. Örneğin İstanbul Büyükşehir Belediyesinin muhasebesini, İstanbul Üniversitesinin muhasebesini veya Milli Eğitim Bakanlığının muhasebesini (Örnekler sadece birimlerin ekonomik büyüklüğünü vurgulamak için verilmiştir) mevcut yapıdaki muhasebe memurlarıyla ve devlet muhasebesi zihniyetiyle ve de politik kadrolaşma olgusuyla kurmak ve işletmek mümkün değildir. İyi niyetle başlanan reform çabalarının bu nedenle başarılı olamama riski yüksektir.
Dünyada hızla devam eden küreselleşme eğilimi ülkemizi de etkilemeye devam etmektedir. Türkiye’de artan yabancı yatırımcı sayısı ve ülkemizin yurtdışındaki yatırımları çerçevesinde firmaların karşılaştırılabilir mali bilgilere ve ortak bir muhasebe diline olan ihtiyacı çok önem kazanmıştır. Uluslararası muhasebe standartlarına uygun Türkiye Muhasebe Standartlarının yaygın olarak kullanımı gerek ulusal gerekse uluslararası düzeyde karşılaştırılabilir bilgi üretilmesine sebep olarak ülkemize önemli avantajlar sağlayacaktır. Bu konuda yapılması gereken, uluslararası standardizasyon ve harmonizasyon (Köse-Saban,2005;144) sağlanmasına yönelik ülkemizde kullanılacak ortak muhasebe dilinin en kısa zamanda geliştirilmesi olacaktır. Bu ortak dilin mutlaka Uluslararası Muhasebe Prensiplerine uyumlu olması gerekmektedir. Uluslararası Muhasebe Standartları ve yorumları Türkiye’nin gerçekleri göz önünde bulundurularak birtakım değişikliklerle adapte edilmelidir. Bu noktada gerekli olan yasal düzenlemeler de hızla hayata geçirilmelidir. Ortak muhasebe dilinin oluşturulması ve bunun uluslararası standartlar ile uyumlu olması meslek mensubunun bunu uygulayacak profile sahip olması önemli misyonlardan biri olmalıdır. (Öksüz,2005;2)
Ulusal düzeyde başarılı olduğunu düşündüğümüz bağımsız muhasebecilik alanına yönelik mesleklerden Yeminli Mali Müşavirlik mesleğinin uluslararası tanınırlığı konusu çok önemlidir. Bilindiği gibi Türk yeminli mali müşavirlerin Türkiye’den aldıkları ruhsatlar ile yaptıkları bağımsız denetimler uluslararası kabul görmemektedir. Sorunun çözümünde Uluslararası tanınırlığın sağlanması yerine birçok meslek mensubunun yabancı denetim firmalarının lisansı ile çalışma zorunluluğu ile karşı karşıya bırakmıştır. Böylece Ülkemizdeki denetim pazarından pastanın büyük payına çoğu alanda olduğu gibi yabancılar sahip olmuştur. 2010 yılına kadar mesleğin uluslararası tanınırlığının sağlanması gündemimizde öncelik almalıdır.
Günümüzde artık muhasebe ve denetim mesleği kariyer mesleği haline gelmiştir. Çağımızın ayrıt edici özelliği olan bilginin kullanımı uzmanlaşmayı gerektirmektedir. Muhasebe mesleğinin artan fonksiyonlarına bağlı olarak, muhasebe meslek mensupları da birçok alanda uzmanlaşmak zorundadırlar. Artık birçok alanda uzman muhasebecilerin ortak çalıştığı, organize bürolar kurarak faaliyette bulunma gereği doğmuştur. (Yıldız, 2006) Türkiye genç ve yetenekli insan kaynakları bakımından Dünyanın en avantajlı ülkesidir. Aynı zamanda bu genç ve yetenekli insanları belirli eğitim süreçleri sonucunda mesleksiz, ortalıkta bırakıveren bir sisteme sahiptir. Ülkemizdeki üniversitelerimizin neredeyse tamamında bulunan İktisadi ve İdari Bilimler Fakültelerinin İşletme, İktisat, Maliye, Kamu Yönetimi, gibi bölümlerden 10.000‘lerce öğrenci, meslek yüksek okullarının Muhasebe, İşletme, vb… bölümlerinden 10.000’lerce öğrenci mezun olmakta ve 100.000’lercesi iş aramaktadır. Sertifikalı Yönetim Muhasebeciliği, kamu sektörü işletmelerine yönelik Sertifikalı Kamu Sektörü İşletme Muhasebeciliği ve Sertifikalı İç Denetçilik meslekleri oluşturularak yeni istihdam alanları sağlanabilir. Böylece Ülkemizde; muhasebe uygulamalarının gelişmesi ve ekonomik zenginleşme sağlaması bakımından önemli bir adım atılmış olur. Özellikle Sertifikalı Kamu İşletme Muhasebeciliği veya Sertifikalı Kamu Sektörü Yönetim Muhasebeciliği Dünyada ilk kez Türkler tarafından tesis edilen bir meslek olarak literatüre geçer. Meslek mensupları Kamu kurumlarının amaçlarına ulaşmasına verimli ve etkin çalışarak vatandaşa daha iyi hizmet verme konusunda gelişmeler sağlanır. Yapılmak istenen reformlar da amaçlandığı gibi gerçekleşir.
Meslek mensubu aynı zamanda etkin bir danışman olmalıdır. Yani finansal, yönetsel ve vergisel açılardan ilgililere danışmanlık hizmeti verebilmelidir. Genel olarak baktığımızda Vergi Kanunlarının etkisinde kalan meslek, kanuni hükümleri yerine getiren bir fonksiyon olarak görülmenin ötesine geçmelidir.
SONUÇ
Muhasebe mesleği yaşanan değişim ve gelişmelere paralel olarak çok hızlı bir değişim içine girmiş ve bu değişimler meslek mensuplarını çok yakından ilgilendirmektedir. Günümüzde, muhasebe mesleğinin yaşanan değişmelerin sebebini birkaç grupta toplamak mümkündür; Yasal, teknolojik ve küresel alanda yaşanan değişim ve gelişmeler, müşteri gereksinimlerindeki değişmeler. Muhasebe mesleğinin değişimi, meslek mensuplarının değişimini de zorunlu kılmaktadır. Günümüz yöneticilerinin en önemli araçlarından biri bilgidir. Yaratılan bilginin sağlıklı olması, ortaklar ve yöneticiler tarafından alınacak kararların da aynı derecede sağlıklı ve etkin olmasını sağlayacaktır. Bu sebeple ülkemizde farklılıklar gösteren muhasebe uygulamalarının ortak bir dile ihtiyacı bulunmaktadır. Türk muhasebe mesleğinin yakın gelecekteki en önemli misyonu dünya ile bütünleşme ve ortak bir dilin oluşturulması olmalı ve meslek mensupları bu profile uygun olarak eğitilmelidir.
Teknolojik alanda yaşanan gelişmeler meslek mensupları tarafından yakından takip edilmeli ve bu gelişmelere muhasebe mesleğinin adoptasyonu, teknoloji uygulamalarının tasarımlarında da etkin şekilde rol almaları ve bu konuda yönlendirici olmaları sağlanmalıdır.
Muhasebe mesleği, zamanında ve kaliteli bilgi üretmenin yanı sıra bu bilginin yorumlanması neticesinde müşteriye değer yaratacak ve hızlı karar alma sürecine destek olacak mali ve yönetsel danışmanlık hizmetleri çerçevesinde gelişmektedir.
Modern kapitalizmin temel eserlerinden olan Ulusların Zenginliği (1776) kitabında Adam SMITH, bir ülkenin zenginleşmesi ve halkının refah düzeyinin artması için 3 unsura vurgu yapmaktadır.
1-Ülke içinde ve ülke dışında barış.
2-Adil ve hızlı işleyen bir hukuk sistemi.
3-Adaletli bir vergi sistemi.
Şayet 1776 yılında ekonomi günümüzdeki kadar gelişmiş olsaydı bu 3 unsura 4. olarak “Bilinçli yargılarda bulunmaya yönelik bilgiler üreten muhasebe sistemi” nin ekleneceği kuşkusuzdur.
KAYNAKÇA
Aacsb, (2004). “Eligibility Procedures and Standards for Accounting Accreditation”, at www.aacsb.edu.
Al Hashim D.D. and Weiss, E. (2004). “Recent Developments in Accounting Education and the Future of the AICPA 150 Hour Requirement”, IJCM, 14 (1), pp. 19-27.
Allen, W. And Egan, C (2004), “IFAC Lays a New Foundation”, Chartered Accountants Journal, February, pp. 33-34.
Altbach, P.G. (2004), “Globalization and the University: Myths and Realities in an Unequel World”, Tertiary Education and Management, No: 1.
Aysan, M. (2005), “Bilgi Çağında Muhasebe Mesleği” Radikal Gazetesi.
Beyazıtlı, Ercan (1995), “Gelişmiş Ülkelerde Muhasebe Eğitiminin Bugünü”, XXV. Türkiye Muhasebe Eğitimi Sempozyumu, Kemer-Antalya, Hacettepe Üniversitesi İ.İ.B.F., s. 52.
Çelik, Orhan, Gürdal, Kadir (1999), “Muhasebe Eğitiminde Kalite Arayışları ve Akreditasyon (Eşdeğerleme) Standartları”, Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, MÖDAV, Cilt: 1, S: 2, s. 54.
Dervişoğlu, H.Gökçe (2004), Stratejik Bilgi Yönetimi, Dışbank Kitapları-8, s. 69.
Elmacı, Orhan (1993), “Küresel Boyutlu Stratejik Planlama ve Rekabet Gücü Analizi”, Boğaziçi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği, İstanbul.
Elmacı, Orhan (1996), “Muhasebe Eğitiminde Konsensüs: Kalite ve Akreditasyon”, XV. Türkiye Muhasebe Eğitimi Sempozyumu, Manavgat-Antalya, Süleyman Demirel Üniversitesi İ.İ.B.F., s. 78.
Elmacı, Orhan, Kurnaz, Niyazi (2004), “Sürdürülebilir Rekabet Gücüne Yönelik Vizyon Arayışlarında Faaliyet Tabanlı Maliyetleme (FTM) Yaklaşımı”, Selçuk Üniversitesi ÜAS’04, IV. Ulusal Üretim Araştırmaları Sempozyumu, s. 481.
Elmacı, Orhan, Kurnaz, Niyazi,Gümüş, Yusuf (2006), "Changing Paradigm of Accounting and its Implications in Türkiye During the Negotiations ", International Symposium On The Changes And Transformations In The Socio-Economic And Political Structure Of Türkiye Within The Eu Negotiations, Stiftung Zentrum für Turkeistiftung (Germany)& Dumlupınar University .
J. Aguirre-Vazquez ve diğ. (2003), Eğitimin Geleceği Üniversitelerin ve Eğitimin Değişen Paradigması, (Çev.: Zülfi Dicleli), Sabancı Üniversitesi Yayınları, İstanbul, s. 293.
Köse,Yasemin, Saban, Metin (2005), “Global Muhasebe Eğitiminde Uluslararası Düzenlemeler ve Gelişmeler”, XXIV. Türkiye Muhasebe Eğitim Sempozyumu, 27-30 Nisan 2005, Fethiye-Muğla, Muğla Üniversitesi, İ.İ.B.F., s. 144.
Öksüz, F. (2005), “Türk Muhasebe Mesleğinin Vizyonu ve Misyonu Açısından Yeni Ufuklar” http://archive.ismmmo.org.tr/docs/Sempozyum/05.SEMPOZYUM/11-%20 FUAT%20OKSUZ.doc
Öncü, Semra, Aktaş, Hüseyin (2004), “Uluslararası Muhasebe Eğitimi Standartları, “http://www.isletme.istanbul.edu.tr/tmes2004/bildiri8.doc”, XXIII. Türkiye Muhasebe Eğitim Sempozyumu, İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi.
Ülgen, Hayri, Mirze, S.Kadri (2004), İşletmelerde Stratejik Yönetim, Literatür Yay., İstanbul, s. 118.
Yıldız,H.İ. (2006), “Muhasebe Mesleğinin Bugünü ve Geleceği”, Akşam Gazetesi.
www.turmob.org.tr/web/bulten/T-Haber-Eylül05
ORHAN ELMACI KİŞİSEL BLOG SAYFASI